و سه در از بهر مسجد گشادند : يكى خاص از بهر پيغمبر و ديگر را باب الرّحمه گفتند ؛ و درى نيز در پايان مسجد از بهر عامه مردم نهادند ، و از بهر پيغمبر و اهل آن حضرت و بعضى از مهاجرين در گرد مسجد خانه‌ها كردند و رسول خداى در پهلوى خانهء خود ، از بهر على عليه السّلام خانه‌اى نهاد . و از بهر حمزه رضى اللّه عنه ساحتى معين كرد ، و هر يك از مهاجر از خانهء خود درى به مسجد گشادند . [ مسدود كردن درهاى منازل مهاجران به مسجد غير از در خانهء على عليه السّلام ] جبرئيل بدان حضرت سلام آورد كه بفرماى تا درهاى مسجد را به خانه‌ها بربندند ، جز در خانهء على عليه السّلام را كه آنچه در مسجد براى تو حلال است ، هم از بهر او روا باشد . چون پيغمبر ابلاغ اين خبر فرمود ، بعضى از مهاجرين دلتنگ شدند . پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله با حمزه فرمود : اى عم ، على برادرزادهء توست ، و به سال از تو اندك است ، ليكن اين فرمان از نزد خداوند رسيده ، حمزه عرض كرد كه : بدين حكومت راضى و شاكرم و تسليم دارم . [ توسعه مسجد نبى در زمان خلفا ] بالجمله مسجد بدين عمارت بود تا زمان عمر بن الخطاب ، چون مردمان بسيار شدند ، مسجد را گشاده كرد و شش ( 6 ) دروازه نهاد ، و اين بنا را ابتدا از سال هفدهم هجرى نمود ، لكن آلات و ادوات آن را ديگرگون نساخت . و عثمان بن عفان نيز گشاده كرد ، و طول آن را به يكصد و شصت ( 160 ) ذراع و عرض آن را به يك صد و پنجاه ( 150 ) ذراع نهاد . و شش ( 6 ) دروازه داشت ، و اين بنا را ابتدا از شهر ربيع الاول در سال بيست و نهم هجرى نمود ، و تا هلال محرم ده